تحلیل منتشر شده توسط خبرگزاری سنگالی سنهوب {Seneweb.com} از منهدم شدن هواپیمای آواکس آمریکایی توسط ایران
سپر آمریکایی: سرخوردگی کشورهای خلیج فارس
سپر آمریکایی: سرخوردگی کشورهای خلیج فارس
یک هواپیمای راداری آواکس آمریکایی جمعه گذشته بر اثر اصابت یک موشک ایرانی در پایگاه نظامی «شاهزاده سلطان» در عربستان سعودی منهدم شد. فراتر از ارزش مالی آن (۷۰۰ میلیون دلار)، این اهمیت راهبردی آن است که برای برخی موجب رضایت و برای برخی دیگر موجب طرح پرسش شده است. همانطور که رسانه فرانسوی TF1 اشاره میکند: «این نماد قدرت نظامی آمریکا است که روی باند فرودگاه از کار افتاده است».
این اقدام ایران، آنچه را که پیشتر درباره تواناییهای نظامی تهران شناخته شده بود، تأیید میکند. با این حال، این موفقیت برای کشورهای حوزه خلیج فارس خبر خوبی نیست و بیش از همه، لحظهای از تردید و عدم قطعیت درباره امنیت آنها در این منطقه به شمار میآید. در سایه تصور «ابرقدرت بودن آمریکا»، کشورهایی مانند عربستان سعودی، قطر، کویت و بحرین همواره خود را تحت چتر امنیتی واشنگتن قرار دادهاند.
پایگاههای نظامی متعدد، بهویژه آمریکایی و بهطور کلی غربی، قرار بود یک سپر مستحکم و غیرقابل تزلزل ایجاد کنند و در نتیجه محافظی مؤثر برای کشورهای خلیج فارس باشند. اما جنگ با ایران کافی بود تا این تصور فرو بریزد؛ همانگونه که افسانه دیگر اسرائیل، یعنی گنبد آهنین به ظاهر نفوذناپذیر، نیز زیر سؤال رفت.
با انفجار این هواپیما در یکی از مهمترین پایگاههای آمریکایی در منطقه، در واقع این پادشاهیهای نفتی هستند که از نظر امنیتی آسیبپذیرتر شدهاند. پیشتر نیز مشخص بود که ایران قادر است اهداف راهبردی (فرودگاهها، کارخانههای آلومینیوم، پالایشگاهها، میادین نفتی و ...) را در کشورهای همسایه هدف قرار دهد. پایگاههای نظامی در این کشورها بارها هدف قرار گرفتهاند. اما نابودی یک هواپیمای راهبردی در مکانی که نهتنها باید محافظت شود، بلکه وظیفه تأمین امنیت کشور میزبان را نیز دارد، بهطور خاص ضعفهای نظامی قدرت برتر جهان را آشکار میکند.
این حمله میتواند نقطه عطفی در روابط میان ایالات متحده و کشورهای خلیج فارس باشد. این کشورها روزبهروز بیشتر در مییابند که تضمینهای امنیتی دریافتشده از واشنگتن، بیش از آنکه واقعیت میدانی باشد، نوعی توهم بوده است. ایران با این حمله موشکی، تصویری را هدف قرار داده که از آمریکا بهعنوان ضامن امنیت متحدانش در منطقه ساخته شده بود.
«فروپاشی نظام امنیتی» (قطر)
در واقع، برخی از بازیگران پیش از این نیز به این موضوع واقف بودند. «کشورهای خلیج فارس که برای تضمین امنیت خود به صورت هماهنگ و موازی عمل کردهاند، پس از جنگ باید درک خود از چارچوب واقعی امنیت منطقهای مشترک را بازنگری کنند». این را ماجد الانصاری، سخنگوی وزارت امور خارجه قطر، چند روز پیش اعلام کرد و از «فروپاشی نظام امنیتی کنونی» کشورهای خلیج فارس سخن گفت. این اظهارات بیشتر شبیه به به چالش کشیدن وضعیت امنیتی تحت حمایت آمریکا است.
علاوه بر این، از آغاز جنگ، کشورهای خلیج فارس هدف حملات ایران قرار گرفتهاند، اما تاکنون واکنشی نشان ندادهاند. با این حال، آنها میلیاردها دلار صرف خرید تسلیحات آمریکایی برای دفاع از خود کردهاند. بدون تردید، آنها دریافتهاند که اگر حامیشان، با وجود برخورداری از امکانات پیشرفتهتر و سازماندهی بهتر، در مقابله با ایران با مشکل مواجه است، خودشان نیز توان مقابله نخواهند داشت. دخالت آنها نیز ارزش افزوده چندانی برای ائتلاف آمریکا و اسرائیل به همراه نخواهد داشت.
در چنین شرایطی، بسیار محتمل است که کشورهای خلیج فارس پس از پایان جنگ، راهبرد دفاعی خود را با توجه به ناتوانی واشنگتن در دفاع از آنها مورد بازنگری قرار دهند. این امر میتواند آغاز پایان سلطه غرب در منطقه باشد.